Dijital güvenlik, çoğu insanın önemsediğini söylediği ama günlük alışkanlıklarına pek yansıtmadığı bir alandır. Karmaşık bir yazılım bilgisi gerektirmez; asıl belirleyici olan, her gün tekrarlanan küçük davranışlardır. Parolayı nasıl seçtiğiniz, bir bağlantıya tıklamadan önce durup durmadığınız, telefonunuzu kilitli tutup tutmadığınız gibi ayrıntılar, bir sorun çıktığında en çok fark yaratan noktalardır. Aşağıdaki test, bu alışkanlıkları tarafsız biçimde gözden geçirmeniz için hazırlandı.

Testi Nasıl Yapacaksınız?

Aşağıda on iki soru var. Her sorunun üç seçeneği bulunuyor. Kendinizi olmak istediğiniz kişi gibi değil, son birkaç ay içinde gerçekten nasıl davrandıysanız ona göre işaretleyin. A seçeneği için 2 puan, B seçeneği için 1 puan, C seçeneği için 0 puan verin. Kâğıda soru numaralarını yazıp yanına harfi not etmeniz yeterli. Test sonunda toplam puanınızı hesaplayıp yorum bölümünden karşılığını okuyacaksınız. Acele etmeyin; birkaç soruda duraksamanız gayet normaldir.

Sorular

1. Farklı hesaplarınızda kullandığınız parolalar birbirinden farklı mı? A) Neredeyse hepsi farklı. B) Önemli hesaplarda farklı, gerisinde aynı. C) Çoğunda aynı parolayı kullanıyorum.

2. E-posta ve banka hesabınızda iki adımlı doğrulama açık mı? A) İkisinde de açık. B) Sadece birinde açık. C) Ne olduğunu tam bilmiyorum ya da kapalı.

3. Tanımadığınız bir gönderenden gelen, "hesabınız kapatılacak" diyen bir mesaj aldığınızda ne yaparsınız? A) Bağlantıya dokunmadan kurumun kendi uygulamasından kontrol ederim. B) Önce bağlantıya bakar, şüphelenirsem kapatırım. C) Genellikle bağlantıya tıklarım.

4. Telefonunuzda ekran kilidi var mı? A) Var ve kısa sürede kendiliğinden kilitleniyor. B) Var ama kilitlenme süresi uzun. C) Yok ya da çok basit bir desen kullanıyorum.

5. Uygulama ve işletim sistemi güncellemelerini ne zaman yaparsınız? A) Çıktığında kısa sürede. B) Aklıma geldikçe, arada bir. C) Sürekli erteliyorum.

6. Telefonunuzdaki uygulamaların konum, mikrofon ve rehber izinlerini son bir yılda gözden geçirdiniz mi? A) Evet, düzenli olarak bakıyorum. B) Bir kez baktım. C) Hiç bakmadım.

7. Fotoğraf ve belgelerinizin yedeği var mı? A) Hem bulutta hem ayrı bir diskte var. B) Tek bir yerde var. C) Yedeğim yok.

8. Herkese açık kablosuz ağlara bağlanırken nasıl davranırsınız? A) Bağlanırım ama bankacılık ve alışveriş işlemi yapmam. B) Bağlanırım, çoğu işlemi yaparım. C) Ağ adına bakmadan çıkan her ağa bağlanırım.

9. Bir uygulamayı nereden indirirsiniz? A) Yalnızca resmi mağazalardan. B) Çoğunlukla mağazadan, bazen bağlantıyla. C) Arama sonucunda çıkan herhangi bir siteden.

10. Sosyal medya hesaplarınızın gizlilik ayarlarını biliyor musunuz? A) Kimin ne gördüğünü biliyor ve ayarlıyorum. B) Kabaca biliyorum. C) Hiç incelemedim.

11. Kullanmadığınız eski hesaplarınız için ne yaptınız? A) Kapattım ya da parolalarını yeniledim. B) Aklımda ama bir şey yapmadım. C) Hangi hesaplarım olduğunu bile hatırlamıyorum.

12. Cihazınızı tamire verirken veya satarken ne yaparsınız? A) Yedek alıp hesaplardan çıkış yapar, veriyi silerim. B) Sadece bazı dosyaları silerim. C) Olduğu gibi teslim ederim.

Puanlama

Her A seçeneği 2, her B seçeneği 1, her C seçeneği 0 puan. En yüksek puan 24. Toplamınızı hesaplayın ve aşağıdaki aralıklardan hangisine düştüğünüze bakın. Puanın kendisi bir başarı notu değil; hangi konularda C işaretlediğinizi görmek, toplam sayıdan çok daha değerlidir. Testin asıl faydası, tek bir cümlelik özet vermek değil, hangi alışkanlığın eksik kaldığını göstermesidir.

18-24 Puan: Düzeni Kurmuşsunuz

Temel alışkanlıklarınız yerinde. Parolalarınız ayrı, doğrulama açık, yedeğiniz var. Bu noktadan sonra yapılacak iş, düzeni sürdürmek ve arada bir gözden geçirmektir. Yılda bir kez oturup hangi hesaplarınızın olduğunu listelemek, kullanmadıklarınızı kapatmak ve yedeklerinizin gerçekten açılıp açılmadığını denemek iyi bir alışkanlıktır. Çünkü alınmış ama hiç kontrol edilmemiş bir yedek, çoğu zaman olmayan yedekten farksız çıkar.

10-17 Puan: Temel Var, Boşluklar Var

Bazı konularda dikkatlisiniz ama zincirin birkaç halkası zayıf. Bu aralıktaki en yaygın açık, aynı parolanın birden fazla yerde kullanılması ve yedeğin tek bir yerde durmasıdır. En kısa sürede yapılacak iş, e-posta hesabınızı ayrı ve güçlü bir parolayla korumak ve iki adımlı doğrulamayı açmaktır. E-posta, diğer bütün hesapların kurtarma adresi olduğu için zincirin ilk halkasıdır.

0-9 Puan: Baştan Başlamak Gerekiyor

Bu puan aralığı kötü bir yargı değil, sadece henüz sıra gelmemiş bir alanı gösterir. Hepsini aynı gün yapmaya çalışmayın; sıralama yaparsanız iş kolaylaşır. Önce e-posta parolasını değiştirin ve doğrulamayı açın. Ardından telefona düzgün bir ekran kilidi koyun. Sonraki hafta yedekleme düzenini kurun. Her adımı ayrı güne yaymak, bir seferde her şeyi yapmaya çalışıp yarıda bırakmaktan çok daha iyi sonuç verir.

Testten Sonra Ne Yapmalı?

Sonucunuz ne olursa olsun, C işaretlediğiniz soruları bir kenara yazın ve bunları yapılacaklar listesine aktarın. Güvenlik alışkanlıkları, tek seferlik bir kurulum değil zamanla yerine oturan bir düzendir. Cihaz değiştikçe, yeni hesap açıldıkça tablo da değişir. Bu testi altı ay sonra tekrar yapıp puanınızı karşılaştırmak, ilerlemeyi görmenin en basit yoludur. Küçük ama sürekli adımlar, bir kerede kurulan karmaşık sistemlerden daha kalıcı olur.